REGARDS — Հայելիներ և թափանցիկություններ
Լարային քառյակ № 2 — 2026
Անցնել մասերին՝ Préambule · Émois · Mutations · Miroirs et Transparences
REGARDS – Miroirs et Transparences ստեղծվել է լարային քառյակի հետ երկարատև մտերմությունից՝ նրա հավասարակշռություններից, լարվածություններից և, ամենից առաջ, այդ զարմանալի հնարավորությունից. լինել չորսը և, այնուամենայնիվ, դառնալ մեկ միասնական գործիք։
Չորս մաս, մեկ փոխակերպում
REGARDS-ը ծավալվում է չորս մասով՝ Préambule, Émois, Mutations, Miroirs et Transparences։ Դրանք չորս առանձին դրվագներ չեն։ Մի մասից մյուսը երաժշտական նյութը փոխակերպվում է։ Այն, ինչ թվում էր ամուր և միասնական, կարող է ճեղքվել. ընդհանուր հյուսվածքից կարող է առանձնանալ մեկ ձայն, իսկ հակադրված տարրերը՝ հանկարծ արտացոլել միմյանց։ Աստիճանաբար երաժշտական գրությունը դառնում է ավելի բաց։
Նախաբան — Préambule
Սկզբում քառյակը ներկայանում է որպես ընդհանուր երաժշտական նյութ։ Չորս գործիքներն էլ այստեղ են՝ սերտորեն կապված իրար, սակայն նրանց անհատականությունները սկսում են արդեն երևալ։ Լարվածություններ են ձևավորվում, ուղղություններ են ուրվագծվում։ Այս նախաբանը իրականում չի ներկայացնում այն, ինչ գալու է. այն գործողության մեջ է դնում ուժերը։
Հուզումներ — Émois
Վերնագիրը միտումնավոր հոգնակի է։ Խոսքը ոչ թե մեկ որոշակի զգացմունքի, այլ նրա առաջացրած շարժումների մասին է՝ անհանգստություն, լարվածություն, պոռթկում, զսպվածություն, խոցելիություն։ Երաժշտական նյութը դառնում է ավելի շարժուն։ Գործիքները պատասխանում և ընդհատում են միմյանց. մի ձայն կարող է առանձնանալ, ապա փոխանցվել կամ փոխակերպվել մյուսի կողմից։ Զգացմունքն այստեղ չի պատմվում. այն ազդում է երաժշտական գրության վրա։
Փոխակերպումներ — Mutations
Այստեղ հենց փոխակերպումն է դառնում ստեղծագործության նյութը։ Դերերը փոխվում են։ Երաժշտական նյութը մեկ գործիքից անցնում է մյուսին, ճանապարհին փոփոխվում, ձեռք բերում այլ գործառույթ կամ հնչերանգ։ Կոնցերտային սկզբունքն աստիճանաբար ավելի ակնհայտ է դառնում. յուրաքանչյուր գործիք կարող է մի պահ հայտնվել առաջին պլանում՝ առանց ընդհատելու ընդհանուր շարժումը։
Քառյակի ինքնությունը այլևս չի բխում չորս ձայների միաձայնությունից, այլ միմյանց փոխակերպելու նրանց կարողությունից։
Հայելիներ և թափանցիկություններ — Miroirs et Transparences
Վերջին մասն ամբողջ երկին տալիս է նրա ենթավերնագիրը։ Ձայներն այժմ ավելի մեծ տարածություն ունեն։ Նրանք արտացոլում են միմյանց՝ պարտադիր չէ, որ ընդօրինակեն, երբեմն իրենց միջով անցկացնում են մյուսի ինչ-որ մասնիկը՝ չկորցնելով սեփական ներկայությունը։ Հայելին հավատարիմ պատճեն չէ։ Թափանցիկությունը անհետացում չէ։ Երկուսն էլ դառնում են նայելու, և գուցե նաև լսելու, տարբեր եղանակներ։
Այսպիսով, երկը չի ձգտում ավանդական հանգուցալուծման։ Այն ավելի շուտ շարժվում է դեպի բացում՝ հնարավորություն տալով երևալ այն ամենին, ինչ ի սկզբանե պարունակված էր երաժշտական նյութում։
Զգացմունքին հնարավորինս մոտ
REGARDS-ում միկրոինտերվալներն առանձնահատուկ տեղ ունեն։ Ես դրանք չեմ օգտագործում որպես համակարգ կամ երաժշտական գրությանը հավելված գույն։ Դրանք հայտնվում են այն ժամանակ, երբ արտահայտությունը կարծես պետք է գտնվի երկու հնչյունային բարձրությունների միջև, այնպիսի տարածության մեջ, որտեղ հավասարաչափ տեմպերացված հնչյունն այլևս լիովին բավարար չէ։
Ինձ համար դրանք կապված են ծայրահեղ, հաճախ խորապես անձնական հուզական վիճակների հետ։ Դրանք կարող են փոխել մեղեդիական գծի ընթացքը, լարվածությունը դարձնել գրեթե շոշափելի կամ խախտել կայուն թվացող հնչյունի հավասարակշռությունը։ Դրանք չեն զարդարում զգացմունքը. դրանք նրա մասն են։
REGARDS — հատված պարտիտուրից։ Միկրոինտերվալները չորս ձայների շարժման անբաժան մասն են։
Հայելիներ, հայացքներ
Վերնագիրը ծնվեց ուշ՝ անուն տալով այն ամենին, ինչ արդեն գոյություն ուներ երաժշտության մեջ։ Հայացքը երբեք լիովին չեզոք չէ։ Այն փոխում է այն, ինչ դիտում է, և կախված է դիտողից։ Թերևս նույնն է նաև քառյակի դեպքում։ Չորս երաժիշտ կարդում են նույն պարտիտուրը, բայց յուրաքանչյուրն այն ընկալում է իր տեղից։ Նրանք միասին պետք է ստեղծեն մեկնաբանություն, որը չի ջնջում նրանցից ոչ մեկի ինքնատիպությունը։
Հենց այս լարվածությունն է ինձ հետաքրքրում՝ մնալ ինքդ քեզ հավատարիմ՝ միաժամանակ պատկանելով ընդհանուր մի ամբողջության։
Գուցե հենց այստեղ են ի վերջո գտնվում այս երկի հայելիներն ու թափանցիկությունները։
Ինչո՞ւ լարային քառյակ
Լարային քառյակն իմ երաժշտական կյանքի մասն է դեռ այն ժամանակներից, երբ նույնիսկ չէի մտածում դրա համար ստեղծագործելու մասին։ Հայրս թավջութակահար էր և կամերային երաժիշտ։ Այս կազմը մանկությանս երաժշտական աշխարհի մասն էր։
Շատ ավելի ուշ, իմ L’Amazone օպերայում, քառյակն ինձ համար դարձավ մի տեսակ մարդկային գործիք՝ չորս ձայն, որոնք կարող են շարժվել տարբեր ռեգիստրներով, միաձուլվել կամ առանձնանալ։
Այնուհետև եղավ Un Quatuor Arménien-ը։ Եվ վերջապես՝ REGARDS-ը։
Մի ստեղծագործությունից մյուսը քառյակի հետ իմ հարաբերությունը փոխվել է։ Ինձ այլևս չի հետաքրքրում միայն այն, թե ինչ կարող են չորս գործիքներն ասել միասին, այլ նաև այն, ինչ է տեղի ունենում նրանց միջև՝ փոխանցումները, դիմադրությունները, արձագանքները, լռությունները և բաց թողնված տարածությունները։
Մի պատմություն «Ախթամար» քառյակի հետ
«Ախթամար» քառյակի հետ իմ կապը չի սկսվել REGARDS-ով։ Ես տեսել եմ այս համույթի ծնունդը և տարիների ընթացքում հետևել նրա փոփոխություններին, որոնումներին ու զարգացմանը։
Նույնիսկ նրա անունն է մեզ կապում։ Akhtamar-ն արդեն այն ստեղծագործության վերնագիրն էր, որը գրել էի կիթառի համար, իսկ հետագայում՝ նաև ձայնագրության անունը։ Այդ երաժշտությունը և Հայաստանի հետ իմ կապի ամբողջ զգացմունքային բեռը ուղեկցել են քառյակի առաջին քայլերին։
2016 թվականին Un Quatuor Arménien-ը դարձավ մեր ընդհանուր պատմության առաջին փուլը։ Տասը տարի անց, երբ սկսեցի REGARDS-ը, երաժիշտներին արդեն այլ կերպ էի ճանաչում։ Լսել էի, թե ինչպես է փոխվել նրանց հնչողությունը, հետևել էի միասին շնչելու նրանց ձևին, նրանց անհատականություններին և այն բանին, թե ինչպես կարող են դրանք միավորվել։
Երբեմն ասել եմ, որ այս ստեղծագործությունը գրել եմ «քառյակին, քառյակի մասին և քառյակի համար»։
Դա չի նշանակում, թե ստեղծագործությունը պատկանում է բացառապես նրանց։ Ընդհակառակը՝ գրվելուց հետո այն պետք է կարողանա հանդիպել նաև այլ քառյակների և յուրաքանչյուրի հետ բացահայտել նոր հավասարակշռություններ ու նոր հայացքներ։
«Ախթամար» քառյակ։ Լուսանկարը՝ Studio Kravat։
Ստեղծագործության տվյալները
REGARDS – Miroirs et Transparences
Լարային քառյակ № 2 — 2026
Préambule – Émois – Mutations – Miroirs et Transparences
Տևողությունը՝ 25–30 րոպե
Գրված է «Ախթամար» քառյակի համար
Նվիրված է բժիշկ Պատրիկ Ալեսյանին
SACEM / ISWC՝ T-338.687.525.4
Հայերեն թարգմանությունը նախնական տարբերակ է և դեռևս չի անցել վերջնական լեզվական խմբագրում։ Հետագայում հնարավոր են լեզվական ճշգրտումներ։